♥♥ زاخه ♥♥

بکشت غمزه‌ی آن شوخ

بکشت غمزه‌ی آن شوخ بی‌گناه مرا
فکند سیب ز نخدان او به چاه مرا
غلام هندوی خالش شدم ندانستم
کاسیر خویش کند زنگی سیاه مرا
دلم بجا و دماغم سلیم بود ولی
ز راه رفتن او دل بشد ز راه مرا
هزار بار فتادم به دام دیده و دل
هنوز هیچ نمیباشد انتباه مرا
ز مهر او نتوانم که روی برتابم
ز خاک گور اگر بردمد گیاه مرا
به جور او چو بمیرم ز نو شوم زنده
اگر به چشم عنایت کند نگاه مرا
عبید از کرم یار بر مدار امید
که لطف شامل او بس امیدگاه مرا

ز حد گذشت جدائی
ز حد گذشت جدائی ز حد گذشت جفا
بیا که موسم عیشست و آشتی و صفا
لبت به خون دل عاشقان خطی دارد
غبار چیست دگر باره در میانه‌ی ما
مرا دو چشم تو انداخت در بلای سیاه
و گرنه من که و مستی و عاشقی ز کجا
کجا کسیکه از آن چشم ترک وا پرسد
که عقل و هوش جهانی چرا کنی یغما
ز زلف و خال تو دل را خلاص ممکن نیست
که زنگیان سیاهش نمی‌کنند رها
دلم ز جعد تو سودائی و پریشانست
بلی همیشه پریشانی آورد سودا
عبید وصف دهان و لب تو میگوید
ببین که فکر چه باریک و نازکست او را

شوریده کرد
شوریده کرد شیوه‌ی آن نازنین مرا
عشقش خلاص داد ز دنیا و دین مرا
غم همنشین من شد و من همنشین غم
تا خود چها رسد ز چنین همنشین مرا
زینسان که آتش دل من شعله میزند
تا کی بسوزد این نفس آتشین مرا
ای دوستان نمیدهد آن زلف بیقرار
تا یکزمان قرار بود بر زمین مرا
از دور دیدمش خردم گفت دور از او
دیوانه میکند خرد دوربین مرا
گر سایه بر سرم فکند زلف او دمی
خورشید بنده گردد و مه خوشه‌چین مرا
تا چون عبید بر سر کویش مجاورم
هیچ التفات نیست به خلد برین مرا

ما به ناز می‌نگرد
در ما به ناز می‌نگرد دلربای ما
بیگانه‌وار میگذرد آشنای ما
بی‌جرم دوست پای ز ما درکشیده باز
تا خود چه گفت دشمن ما در قفای ما
با هیچکس شکایت جورش نمیکنم
ترسم به گفتگو کشد این ماجرای ما
ما دل به درد هجر ضروری نهاده‌ایم
زیرا که فارغست طبیب از دوای ما
هردم ز شوق حلقه‌ی زنجیر زلف او
دیوانه میشود دل آشفته رای ما
بر کوه اگر گذر کند این آه آتشین
بی شک بسوزدش دل سنگین برای ما
شاید که خون دیده بریزی عبید از آنک
او میکند همیشه خرابی بجای ما

+ نوشته شده در ساعت توسط لطیف |

شار

گوڵم !
دڵم پڕه‌ له‌ ده‌رد و کوڵ
ئه‌ڵێم بڕۆم له‌ شاره‌که‌ت
ئه‌ڵێم به‌ جامێ ئاوی کانیاوی دێ یه‌که‌م
عیلاجی که‌م کوڵی دڵی پڕم، له‌ ده‌ردی ئینتیزاره‌که‌ت
وه‌ڕه‌ز بوو گیانی من له‌ شار و هاڕه‌ هاڕی ئه‌و
له‌ ڕۆژی چڵکن و نه‌خۆش و تاو ویاوی شه‌و
ئه‌ڵێم بڕۆم له‌ شاره‌که‌ت
له‌ شاری چاو له‌به‌ر چرای نیئۆن شه‌واره‌که‌ت
بڕۆمه‌ دێ که‌ مانگه‌ شه‌و بزێته‌ ناو بزه‌م
چلۆن بژیم له‌ شاره‌که‌ت
که‌ پڕ به‌ دڵ دژی گزه‌م؟!
له‌ شاره‌که‌ت، که‌ ڕه‌مزی ئاسن و مناره‌یه‌
مه‌لی ئه‌وین غه‌واره‌یه‌
ئه‌ڵێی له‌ ده‌وری ده‌ست و پێم
ئه‌وه‌ی که‌ تێل و تان و ڕایه‌ڵه‌، که‌له‌پچه‌یه‌
ئه‌وه‌ی که‌ په‌یکه‌ره‌ میسالی داوه‌ڵه‌
ئه‌وه‌ی که‌ داره‌ تێله‌، مه‌زهه‌ری قه‌ناره‌یه‌
له‌ شاره‌که‌ت که‌ مه‌ندی دووکه‌ڵه‌
که‌ دێته‌ ده‌ر له‌ ماڵی ده‌وڵه‌مه‌ند
وه‌ تیشکی بێ گوناهی خۆره‌تاو ئه‌خاته‌ به‌ند
له‌ هه‌ر شه‌قام و کووچه‌یه‌ک شه‌پۆڕی شینه‌
دێ به‌ره‌و دڵم
ده‌ستی گه‌رمی ئاشنا نییه‌ که‌ ئه‌یگوشم
ده‌ستی چێوی یه‌
له‌ شاره‌که‌ت زه‌لیله‌ شێر،
باوی ڕێوی یه‌
به‌ هه‌ر نیگایه‌ک و په‌تایه‌که‌
ئه‌ڵێم بڕۆم له‌ شاره‌که‌ت
گوڵم، هه‌رێمی زۆنگ و زه‌ل
چلۆن ئه‌بێته‌ جاڕه‌گوڵ
له‌ شاری تۆ، له‌ بانی عه‌ره‌شه‌ قۆنه‌ره‌ی دراو
شاره‌که‌ت
ئاسکه‌ جوانه‌که‌م !
ته‌سکه‌ بۆ ئه‌وین و بۆ خه‌فه‌ت هه‌راو
کێ له‌ شاری تۆ، له‌ شاری قاتڵی هه‌ژار
گوێ ئه‌داته‌ ئایه‌تی په‌ڕاوی دڵ؟
منێ که‌ گۆچی تاوی گه‌رمی به‌رده‌واره‌که‌ی عه‌شیره‌تم
به‌ داره‌ ته‌رمی کووچه‌کانی شه‌ره‌که‌ت
ڕانه‌هاتووه‌ له‌شم
بناری پڕ به‌هاری دێ
ڕه‌نگی سوور و شین ئه‌دا
له‌ شیعر و عاتیفه‌ی گه‌شم
ئه‌ڵێم بڕۆم له‌ شاره‌که‌ت گوڵم- سواره
****

+ نوشته شده در ساعت توسط لطیف |

به‌سه‌رهات

بارانی پاییز به‌ خوڕه‌م ئه‌بارێ به‌سه‌رما
تاقه‌ ده‌زوویه‌ک به‌ وشکی نه‌ماوه‌ له‌ به‌رما
خه‌ت خه‌ت ڕه‌هێڵه‌ی په‌نایه‌ک په‌نایه‌ک
وه‌ک تانی ته‌ونه‌ که‌ به‌رچاوی گرتووم و لێم بۆته‌ مۆته‌ک
سواری سه‌رم بووه‌ به‌ یه‌کبین ئه‌ڵێ:«ده‌ی، ده‌سا ده‌ی!»
هه‌رچی ئه‌کۆشم که‌ ئه‌و ته‌ونه‌ به‌شکه‌م به‌رم دا، مه‌حاڵه‌
یه‌ک تاقه‌ ئازای له‌شم جووڵه‌ ناکا
ئه‌ڵێی هه‌ر له‌ پشتێن به‌ره‌و خوارمی پێوه‌ به‌ستراوه‌
پێچه‌ن دراوه‌ و
له‌سه‌ر دا، به‌ قامچی ، به‌ بێ به‌ین
له‌ ته‌وقی سه‌رم ڕائه‌کێشن
******
نا نا، خه‌یاڵات! خه‌یاڵات !
خیاڵاته‌ ئه‌مباته‌وه‌ پشتی ئه‌و داره‌ ته‌ونه‌ له‌عینه‌
من تازه‌ ئیتر ڕه‌ها بووم ڕه‌ها
کوا؟ کوانێ؟ کوا تانی ته‌ونه‌ ؟
ئه‌مه‌ شه‌سته‌بارانه‌ ئه‌مشێلێ، بارانی پاییز
که‌ ئاوا له‌ گۆی بردووم.
******
پاسارییێکم له‌ حه‌وز هه‌ڵکشاو
وه‌خته‌ بمرم له‌ سه‌رما
دوا جمگه‌ ئه‌ندام و ئازام ئه‌له‌رزێ، وه‌نه‌ن چوونه‌ ئاوا
سێ ڕۆژه‌ به‌م تاو و بارانه‌ له‌م ناوه‌ ڕێگا ئه‌که‌م
دۆڵ به‌ دۆڵ ، دێ به‌ دێم پشکنیوه‌
شوێن پۆله‌ باڵنده‌یه‌ک که‌وتووم وا ده‌مێکه‌
خۆزگه‌ی دڵی خۆم له‌ چاویان،
بزه‌ی لێو و
ڕاوێژی ده‌میان و
تێسکه‌ی تفه‌نگیان به‌دی کردووه‌.
سێ ڕۆژه‌ ئاسکێکم به‌ربووم و هه‌ر بیره‌ بیره‌ و گل و ژانمه‌
به‌ هیچ هه‌رد و به‌ردێکه‌وه‌ به‌ن نه‌بووم و ئه‌زانم
که‌ ژانی برینم له‌ کام مه‌نزڵی دڵنیایی
ده‌مێ ئه‌سره‌وێ .
ئه‌ڵێی سێبه‌ڕۆم گرتووه‌
یاو و له‌رز و وڕاوه‌م له‌ کۆڵ ناکه‌وێ
به‌ پێوه‌ خه‌وی سه‌رده‌می تفت و تاڵی مناڵیم و لاویم ئه‌بینم :
ـ ده‌مێ وه‌ک په‌پووله‌
به‌ ناو مێرگی نه‌خشینی ژین دا
ئه‌هاتم ، ئه‌چووم، کام گوڵی جوان بوو
ئه‌مکرده‌ مه‌نزڵ
که‌مێ هه‌ڵکشام
جوانوویێکی سڵی سرکی نه‌سره‌وته‌نی بووم
به‌ڵام ده‌ستی ڕاست و چه‌پی خۆم نه‌ناسیبوو
گێرام
به‌ پشت داره‌ ته‌ونه‌که‌وه‌ توند له‌ چوارمێخه‌ کێشرام
که‌مه‌ندم له‌ پرچ و له‌ په‌لکانی زێڕینی خۆم بوو
ـ ئه‌و پرچ و په‌لکه‌
هه‌موو کوڕگه‌لی دێ به‌ ئاواته‌وه‌ بوون
که‌ جارێک
به‌ حاڵێک
سه‌رئه‌نگوستی ده‌ستیان بگاتێ ـ
هێشتا نه‌مامی دڵ و خۆشه‌ویستیم
گوڵێکی نه‌پشکووتبوو
هێشتا له‌ ژێرخانی تاریکسان و
له‌ زیندانی به‌ر داره‌ ته‌ونا
به‌ خۆمم نه‌زانی بوو خۆێنی جه‌وانی گه‌ڕاوه‌ به‌ ڕه‌گما
هێشتا له‌ شه‌وقی چپه‌ی ئاشقانه‌
سووری له‌ گۆنام نه‌زابوو
ویستیان ڕسم که‌ن، وه‌کوو گوێره‌که‌ و بمفرۆشن به‌ شووی نابه‌دڵ
یه‌که‌م جار منی سرکی نه‌سره‌وته‌یان دا به‌ ژن بۆ براکه‌م به‌ پیرێک
خرۆشام قریشکه‌م گه‌یانده‌ په‌ڕی دێ
وتم گه‌ر ملیشم به‌ په‌تدا بکه‌ن مل به‌ زۆرداریی ناده‌م
دوو ساڵه‌ به‌م ده‌رده‌ گیرۆده‌م و
ڕۆژ نه‌بوو من به‌ قژ ڕانه‌کێشن
ڕۆژانه‌ ڕێگای ده‌ر و کانییان لێ ته‌نی بووم
شه‌وگاری ڕه‌ش
جێم له‌ ژێرخان و نوێنم له‌ سه‌ر ئاخوڕی بزن و مه‌ڕ بوو
وا بوو که‌ خێم دایه‌ ته‌ون و
خه‌می خۆم له‌ گه‌ڵ هیلمه‌ هیلمه‌ی گرێ دا
له‌ زۆری په‌ژاره‌ هه‌ر ئاگام نه‌بوو
خێری ئه‌و قاڵییه‌ جوانانه‌ وا کردی من بوون
له‌ گیرفانی کام تاجری شار ئه‌ماسێ
پاداشی سۆمایی چاو و په‌نجه‌ی سواوم
حه‌رام بێ ! له‌ دوو گوشه‌واره‌ و له‌ خڕخاڵێ زیاتر
نه‌ چاوم به‌ پوڵێ ئه‌که‌وت و
نه‌ په‌نجه‌م له‌ پووشێ ئه‌بوو گیر
به‌شی من ئه‌سیری بوو،گیرۆده‌ی ناو قه‌فه‌س بوو
قه‌فه‌س داره‌ته‌ونی ڕه‌قی بێ نه‌فه‌س بوو
به‌یانان ده‌نووکم له‌ مێلێ ئه‌گیراند هه‌تا زه‌رده‌په‌ڕ
به‌ به‌ر ته‌ونه‌وه‌ موره‌موره‌م ئه‌کرد
به‌شکه‌ ساڕێژی که‌م ئه‌و خه‌مه‌ی
وه‌ک گوڵۆڵه‌ی به‌نێکم له‌سه‌ر دڵ گرێ بوو
به‌ڵام بۆ به‌ڵای گیانی خۆم نه‌مئه‌زانی
که‌ هه‌رچه‌نده‌ خێم دایه‌ قاڵی
خرابتر له‌ چاڵی سیابه‌ختی که‌وتم
نه‌مئه‌زانی
که‌ هه‌رچه‌نده‌ کردم وه‌سایانه‌تر بوایه‌
خۆ نرخی که‌وڵم له‌ گه‌ڵ نرخی قاڵی ئه‌ڕۆیشته‌ سه‌ر !
هه‌ر ئه‌توت که‌ به‌م ڕۆژگاره‌
به‌ که‌ڵکیتی ئاسن که‌ڵکیت: (که‌رکیت)ی ته‌ونکه‌ران
به‌هێزی هه‌موو په‌نجه‌کانم
خه‌ریکم گرێی به‌ند و داوی
کوڵۆڵی و ئه‌رامه‌ننه‌یی خۆم
پته‌وتر ئه‌که‌م
سه‌ره‌نجام هه‌میسان خه‌ریک بوون به‌ شووم ده‌ن
به‌ تاجرـ ده‌ڵاڵێکی خوێنتاڵی خوێنمژ
که‌ قاڵی به‌ کردن ئه‌دا له‌و دێهاته‌
وه‌ک بێژی کاردیان به‌ ئێسقان گه‌یاندم
ئه‌مجاره‌ ئۆقره‌م نه‌ما
ده‌لاقه‌ی ته‌ویڵه‌م شکاند و
چلۆن تیر به‌ لووله‌ی تفه‌نگدا
وه‌ها من به‌ تاریکه‌ شه‌ودا گڤه‌م کرد.
*****
له‌گه‌ڵ بیره‌بیره‌ی مناڵی و خه‌م و ده‌ردی عومری به‌با چوو
له‌پاش چه‌نده‌ مه‌ینه‌ت
گه‌یشتم به‌ ئاواتی مه‌نزڵ
نهێنگای عه‌زیزانی خۆم دیته‌وه‌ ـ ئای له‌ خۆشی دڵم ئه‌و ده‌قیقه‌ و سه‌عاته‌ !
«ڕه‌شی» هات به‌ پیرمه‌وه‌ ڕه‌شی «ڕه‌شید»
خۆی بوو، باشم ئه‌ناسی:
ـ ئه‌مه‌ تۆی؟
دوو ڕێزه‌ دیانی سپی ژێر سمێڵی ڕه‌شی
دوو چاوی زیتی وه‌کوو گڕ له‌ کوانووی برۆیا
به‌ جامانه‌که‌ی وا ته‌وێڵی شه‌ته‌ک دابوو
گشت ده‌م و چاوی سوور هه‌ڵگه‌ڕا بوو
که‌ دیم وامئه‌زانی به‌ جارێ گڕی چاوی به‌ر بۆته‌ گیانم
ته‌زوویێک و گه‌رمایی یێکی مولایم به‌ له‌شما گه‌ڕا
******
یه‌ک و دوو کچان ده‌وره‌یان دام
چما ده‌سته‌خوشکێکی چه‌ن ساڵه‌یان بووم
چ ڕوح سووک و خۆشویسته‌نی و میهره‌بان بوون !
له‌به‌ر چاوی پڕ تاسه‌ما وه‌ک فریشته‌ی حه‌کایه‌ت
په‌ریزادی شیرینی گوڵخه‌نده‌ران بوون
به‌یه‌ک چاوترووکان هه‌رێکیان جلێکی
له‌ خورجینه‌که‌ی یا له‌ به‌ر بۆ ده‌رێنام
ئه‌وه‌ی وا له‌ به‌رما بوو پاک دامڕنی، به‌رگی وشکم له‌به‌ر کرد
وتت بوومه‌ بنیاده‌مێکی تر و
هه‌رچی ئازاری چه‌ن ساڵه‌مه‌
له‌گه‌ڵ ئه‌و لیباسانه‌ یه‌کسه‌ر فڕێم دان
هه‌ر ئه‌و عانه‌ من ڕاسته‌که‌ی
گیانی خۆم ، خۆشی ڕزگاری و
خۆشه‌ویستی«ڕه‌شی»م پێکه‌وه‌ نایه‌ ناو ده‌سره‌یێک و ڕه‌شی (ڕه‌شید)
وه‌کوو خۆشترینی یادگاری
له‌ گۆشه‌ی دڵم دا هه‌ڵمگرت و هه‌رگیز فه‌رامۆشی ناکه‌م.
ئه‌فسووس و داخی به‌جه‌رگم
نه‌ما ئه‌و نه‌مامه‌ی یه‌که‌مجار
به‌دڵخوازی خۆم
باوه‌شم گرته‌وه‌ بۆی
سه‌رم نایه‌ سه‌ر سینگی گه‌رمی و
هه‌موو ئێشی پێشووم له‌ بیر برده‌وه‌
به‌ڵێ وابوو، ئه‌و یاری خوێنگه‌رم و هاوسه‌ری هانده‌رم بوو
ڕه‌فیقی ژیانم .
شه‌ریکی وتوویره‌کانم بوو
ده‌ستی ئه‌گرتم به‌ره‌و ڕۆشنایی
به‌ره‌و ژینی تازه‌م
که‌ ئیتر بکۆشم له‌ جێی نه‌خشی قاڵی
به‌ سه‌ر په‌نجه‌ نه‌خشی ژیانێکی نوێ
دابده‌م بۆ ژن و پیاوی هاوچاره‌نووسم
******
من ئێستاکه‌ ئیتر ژنێکی کزی ده‌سته‌مۆ نیم
زه‌لیلی بریقه‌ی چه‌قۆ نیم
ئه‌سیرێکی بن ماڵ و ماڵی خرید و فرۆش نیم
من ئه‌و په‌نجه‌ وا ساڵه‌ها بوو له‌ هیلمه‌م ئه‌گیراند
له‌ پیلکه‌ی تفه‌نگی ئه‌گیرێنم ئێستا و
به‌ره‌و ڕووی هه‌موو ڕه‌نجمژان ئه‌ی ته‌قێنم
دووچاوم که‌ ماندووی گرێی وردی قاڵی بوو، ئێستا
به‌ ڕیزی وشه‌ی چاو و دڵ ڕوونکه‌ری ناو کتێب ئاشنایه‌
من ئه‌و کات که‌ مشتێک مناڵ بووم
چلۆنم ئه‌زانی که‌ ده‌رکه‌م زیانی
له‌ ناو گه‌نم و جۆی ئاوه‌دانی
ئێستاش ئه‌زانم که‌ چۆن به‌رهه‌می ڕه‌نج و کار
گشته‌که‌ی
له‌ چنگ مفته‌خۆران ڕه‌ها که‌ین
من ئێستاکه‌ وه‌ک چۆن ئه‌زانم
له‌ ساراتی سه‌وزی به‌هارا
بزن چۆن ئه‌زێ و کارژه‌ڵه‌ی جوان ئه‌بینێ
ـ به‌ بێ ده‌ستی مامان
وه‌هایشه‌ ئه‌زانم
که‌ دونیای له‌عینی هه‌ژارخۆری ئێستا
به‌ده‌ستی هه‌ژاران
به‌ مامانی شۆڕش
جیهانێکی نوێی لێ ئه‌زێ
لیپی دڵشادی و جوانی و به‌هره‌مه‌ندی
له‌ بۆ سه‌رجه‌می ئاده‌میزاد
ژن و پیاو
به‌ یه‌کسان.- فاتح شیخ

خه‌نده‌کێ ، قه‌ڵادزه‌ ، به‌بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانیی ژن ـ مارسی 1989(1368)
( به‌سه‌رهاتی ژنێکی کرێکاری قالییه که له ده‌س فشاری که‌س و کاری هه‌ڵدێ بۆ لای کۆمه‌ڵه. له سه‌ر ئه‌ساسی به‌سه‌رهاتی واقیعیی فاتمه، هاوسه‌ری هاوڕێی گیانبه‌ختکردوو ڕه‌شیدی میسری)

+ نوشته شده در ساعت توسط لطیف |